Kalkulator Peratusan PSA - Alat Nisbah PSA Percuma kepada Jumlah

Peratus PSA bebas

Kalkulator peratusan PSA bebas mengira bahagian daripada jumlah antigen khusus prostat (PSA) seseorang yang berada dalam keadaan “bebas”, iaitu tidak terikat pada protein lain dalam darah. Doktor menggunakan nisbah ini bersama-sama ujian jumlah PSA untuk membantu menilai risiko kanser prostat apabila keputusan untuk melakukan biopsi masih tidak jelas.

Apakah PSA?

PSA ialah protein yang dihasilkan oleh sel dalam kelenjar prostat. Ujian darah mengukur jumlah PSA yang beredar dalam darah. Kebanyakan PSA dalam darah terikat pada protein lain. Bahagian ini dipanggil PSA terikat. Selebihnya terapung bebas dan dipanggil PSA bebas. PSA keseluruhan ialah jumlah kedua-dua bentuk tersebut.

Sel kanser prostat cenderung menghasilkan lebih banyak bentuk PSA yang terikat. Oleh itu, peratus PSA bebas yang lebih rendah dikaitkan dengan kemungkinan kanser yang lebih tinggi, manakala peratus yang lebih tinggi dikaitkan dengan kemungkinan yang lebih rendah.

Cara mengira peratus PSA bebas

Formula

Peratus PSA bebas ialah nisbah PSA bebas kepada PSA keseluruhan; kedua-duanya diukur dalam nanogram per mililiter (ng/mL):

$\text{Peratus PSA bebas} = \dfrac{\text{PSA bebas}}{\text{PSA jumlah}} \times 100$

Langkah-langkah

1. Dapatkan nilai PSA jumlah dan PSA bebas daripada ujian darah.
2. Bahagikan nilai PSA bebas dengan nilai PSA jumlah.
3. Darabkan hasilnya dengan 100 untuk mendapatkan peratus.
4. Bundarkan kepada paling banyak dua tempat perpuluhan. Kalkulator membuang sifar di hujung, jadi ia memaparkan 20% dan bukannya 20.00%.

PSA jumlah mesti lebih besar daripada sifar. PSA bebas tidak boleh negatif dan tidak boleh lebih besar daripada PSA jumlah, kerana PSA bebas ialah sebahagian daripada PSA jumlah.

Contoh pengiraan

Ujian darah menunjukkan PSA jumlah sebanyak 6.0 ng/mL dan PSA bebas sebanyak 1.2 ng/mL.

$\dfrac{1.2}{6.0} \times 100 = 20\%$

Kalkulator memaparkan peratus PSA bebas sebanyak 20%.

Pembundaran penting apabila hasil bahagi tidak menghasilkan nilai yang genap. PSA jumlah sebanyak 6.0 ng/mL dengan PSA bebas sebanyak 1.3 ng/mL menghasilkan 21.6666...%, yang dipaparkan oleh kalkulator sebagai 21.67%.

Maksud hasil pengiraan

Peratus PSA bebas paling berguna apabila PSA jumlah berada antara 4 dan 10 ng/mL. Julat ini sering dipanggil zon kelabu diagnostik kerana ujian PSA jumlah sahaja tidak dapat membezakan keadaan prostat benigna daripada kanser dengan pasti dalam julat tersebut.

Satu kajian yang sering dirujuk oleh Catalona dan rakan-rakannya, diterbitkan dalam JAMA pada 1998, mendapati kadar anggaran kanser prostat semasa biopsi bagi lelaki dengan PSA jumlah dalam julat ini, dikelaskan mengikut peratus PSA bebas, seperti berikut:

Angka-angka ini datang daripada satu populasi kajian dan bukan kebarangkalian tepat bagi mana-mana individu. Umur, saiz prostat, sejarah keluarga dan pemeriksaan rektum secara digital semuanya mempengaruhi pertimbangan doktor tentang biopsi.

Peratus PSA bebas yang rendah tidak mengesahkan kanser. Hiperplasia prostat benigna (prostat yang membesar tetapi bukan kanser), prostatitis (keradangan prostat), malah ejakulasi baru-baru ini juga boleh menurunkannya.

Apabila peratus PSA bebas digunakan

• Menentukan sama ada biopsi perlu dilakukan: peratus PSA bebas yang lebih tinggi mungkin menyokong keputusan untuk menunggu dan bukannya melakukan biopsi serta-merta, kerana biopsi membawa risiko kecil jangkitan dan pendarahan.
• Memantau keadaan benigna: lelaki yang mengalami hiperplasia prostat benigna atau prostatitis boleh dipantau dari semasa ke semasa dan bukannya menjalani biopsi dengan segera.
• Pengawasan aktif: lelaki yang telah didiagnosis dengan kanser prostat berisiko rendah mungkin menjalani pemeriksaan paras PSA secara berkala.
• Penyelidikan: nisbah ini dikaji bersama penanda yang lebih baharu, seperti Indeks Kesihatan Prostat dan ujian 4Kscore.

Soalan lazim

Apakah peratus PSA bebas yang baik?

Nilai melebihi 25% secara amnya dikaitkan dengan risiko kanser prostat yang lebih rendah. Nilai di bawah 10% dikaitkan dengan risiko yang lebih tinggi. Nilai di antaranya berada pada skala beransur-ansur, seperti yang ditunjukkan dalam jadual di atas.

Adakah PSA bebas sama dengan peratus PSA?

Tidak. PSA bebas ialah suatu jumlah yang diukur dalam ng/mL. Peratus PSA bebas ialah nisbah: PSA bebas dibahagikan dengan PSA jumlah, dan dinyatakan sebagai peratus.

Bolehkah kalkulator ini mendiagnosis kanser prostat?

Tidak. Kalkulator ini hanya mengira nisbah daripada dua nombor. Doktor mentafsir nisbah itu bersama-sama dengan PSA keseluruhan, umur, sejarah keluarga, hasil pemeriksaan dan kadangkala pengimejan atau biopsi.

Mengapakah peratus PSA bebas penting terutamanya bagi PSA jumlah antara 4 dan 10 ng/mL?

Di bawah 4 ng/mL, risiko kanser sudah agak rendah. Di atas 10 ng/mL, risiko kanser sudah cukup tinggi sehingga kebanyakan doktor mengesyorkan biopsi tanpa mengira peratus PSA bebas. Nisbah ini memberikan maklumat paling banyak dalam julat di antaranya.

Apakah faktor lain yang boleh mempengaruhi paras PSA?

Umur, saiz prostat, jangkitan salur kencing, prostatitis, ejakulasi baru-baru ini dan sesetengah ubat boleh menaikkan atau menurunkan nilai PSA, tanpa mengira sama ada kanser wujud.

Rujukan

1. Catalona, W. J., et al. “Penggunaan peratus antigen khusus prostat bebas untuk meningkatkan pembezaan kanser prostat daripada penyakit prostat benigna: percubaan klinikal prospektif berbilang pusat.” JAMA, jil. 279, no. 19, 1998, hlm. 1542–1547.
2. “Ujian Antigen Khusus Prostat (PSA).” Institut Kanser Kebangsaan, cancer.gov/types/prostate/psa-fact-sheet.